Nhóm chuyên gia[1]

Trung tâm Đào tạo-Tư vấn-Chứng nhận chất lượng-Thân thiện môi trường

Công ty APAVE Việt Nam và Đông Nam Á

2. Bối cảnh nghiên cứu

Là thành viên của Tập đoàn Apave, Công ty TNHH Apave Việt Nam và Đông Nam Á hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và đào tạo. Từ 30 nhân viên vào năm 1997, đến nay Công ty là nơi làm việc của khoảng 800 nhân viên. Mức tăng trưởng trong quy mô nhân lực trung bình đạt 23%/năm. Với đặc thù của lĩnh vực hoạt động, Công ty đã có nhiều biện pháp trong tuyển chọn, sắp xếp và điều phối nguồn nhân lực đa dạng trong suốt quá trình phát triển. Các biện pháp này dần được hoàn thiện dựa trên sự hiểu biết đầy đủ hơn về con người.

3. Phương pháp nghiên cứu

Trong nghiên cứu này, tổ chức được định nghĩa là tập hợp các mối quan hệ, phát triển tổ chức là quá trình phát triển những mối quan hệ nhằm đạt mục tiêu chung của một nhóm người (nhóm làm việc, bộ phận, doanh nghiệp). Nhóm chuyên gia xây dựng giả thuyết rằng MBTI cung cấp một cơ sở quan trọng để phát triển tổ chức. Các bước tiến hành nghiên cứu bao gồm: (1) thực hiện test và lấy kết quả MBTI; (2) chọn một nhóm điểm để phân tích; (3) kết hợp với các quan sát và phỏng vấn chuyên gia để tìm hiểu mối tương quan giữa thiên hướng tính cách và quá trình phát triển tổ chức.

4. Phát hiện và khuyến nghị

4.1. Các thiên hướng tính cách khác nhau (thậm chí đối lập nhau) vẫn có thể hợp tác tốt nếu có cơ cấu hợp lý.

Một nhóm điển hình bao gồm 3 người làm việc trong cùng một bộ phận được lựa chọn để phân tích, 2 trong số 3 người này là quản lý cấp trung và người còn lại là thư ký của nhóm:

Người số 1 - ENFP: MBTI lý giải rằng đây là dạng người có nhiều ý tưởng và sự phá cách. Có khi người này không có định hướng và mục đích rõ ràng trong việc mình làm, thường không duy trì sự hứng thú trong một công việc cụ thể kéo dài thời gian. Người này cũng có thể không tiếp tục quan tâm đến việc cũ khi phát hiện ra những khả năng mới hấp dẫn hơn. Người này sẽ làm việc tốt với những người cởi mở và dễ ứng biến theo sự thay đổi của bối cảnh.

Người số 2 – ENTJ: MBTI lý giải rằng đây là dạng người có tính cầu toàn, thích làm theo kế hoạch và yêu cầu mọi thứ phải được sắp xếp theo thứ tự rõ ràng. Trong những tình huống cấp bách, người này có xu hướng độc tài và phủ quyết sự lan man của người thiếu sự tập trung. Người này làm việc tốt với những người có tư duy hệ thống và logic trong giải quyết vấn đề.

Người số 3 – ENFJ: MBTI lý giải rằng đây là dạng người có năng khiếu khuyến khích tiềm năng ở người khác. Mặc dù là người khá cầu toàn và cũng đòi hỏi mọi việc phải làm theo kế hoạch nhưng người này có thiên hướng sống vì người khác và có sự tinh tế trong việc khuyến khích điểm mạnh của người khác.

Đối chiếu với những quan sát hành vi của các thành viên trong nhóm này, nhóm chuyên gia thấy rằng những lý giải của MBTI phản ánh khá chính xác dạng tính cách của những người này. Nếu tách riêng nhóm làm việc bao gồm Người số 1 và Người số 2 (hai dạng tính cách tương đối khác nhau, đặc biệt là trong cách ra quyết định và xử lý vấn đề) thì cùng một việc nhưng hướng ưu tiên giải quyết giữa hai người không giống nhau. Nói theo cách khác, ở đây có sự lệch pha trong thiên hướng và việc tìm tiếng nói chung về một vấn đề nhiều khi mất rất nhiều thời gian. Cơ chế tổ chức này khó phát huy hiệu quả do những rào cản giữa hai loại tính cách.

Sự xuất hiện của Người số 3 giống như một chất xúc tác gắn kết và dung hòa dạng tính cách giữa Người số 1 và Người số 2, tạo ra một cơ chế quan hệ có tốt hơn cho cả ba người. Một mặt, nó giúp cho nhóm nhìn nhận vấn đề ở nhiều góc độ, có logic, có cởi mở và làm cho hiệu quả các quyết định của nhóm tốt hơn. Như vậy, cơ cấu tổ chức mới không làm triệt tiêu những góc cạnh trong tính cách của từng cá nhân mà còn tạo ra cho nhóm một cơ chế vận hành vừa chặt chẽ vừa cởi mở.

Hồ sơ của 3 thành viên trong nhóm được minh họa trong hình vẽ dưới đây:

Như vậy, một tổ chức hiệu quả không đòi hỏi các thành viên phải có sự đồng dạng về tính cách nhưng quan trọng hơn là cơ chế để những tính cách khác nhau được phát huy thế mạnh trong việc nhìn nhận và xử lý vấn đề. 

4.2. Con đường phát triển nghề nghiệp của nhân viên trong các tổ chức quy mô lớn

Vai trò của doanh nghiệp là tạo ra môi trường tích cực để các cá nhân phát huy nỗ lực và năng lực. Con đường phát triển nghề nghiệp (career path) là một cách để tạo ra môi trường nhằm định hướng động cơ của cá nhân song trùng với mục tiêu của tổ chức. Nhóm chuyên gia nhận ra rằng, MBTI cung cấp cơ sở để xây dựng những con đường phát triển nghề nghiệp phù hợp với các dạng tính cách cụ thể. Nói cách khác, những dạng tính cách đặc thù cần có con đường phát triển nghề nghiệp riêng nhưng vẫn không xung đột với mục tiêu chung của tổ chức: 

Nhóm ISTJ và nhóm ISFJ: người thuộc hai nhóm này có thiên hướng chuyên tâm vào một lĩnh vực chuyên môn. Họ có động cơ mạnh mẽ khi được người khác công nhận về khả năng chuyên môn, một con đường phát triển nghề nghiệp theo hình đường thẳng đi ngang, cho phép họ đào sâu các kỹ thuật chuyên môn sẽ phù hợp với những người này. Những người này cũng mong muốn được làm việc trong điều kiện ổn định và khuyến khích giao lưu mang tính chất nghề nghiệp.  

Nhóm ESTJ và nhóm ESFJ: người thuộc hai nhóm này có thiên hướng đi tuần tự từ lĩnh vực cụ thể sang tổng thể. Họ có động cơ mạnh mẽ khi được giao trách nhiệm và quyền hạn ngày càng cao, những thành quả công việc cũng có sức động viên lớn đối với những người này. Con đường phát triển nghề nghiệp theo chiều tuyến tính đi lên (hình tháp), kèm theo là những yêu cầu về năng lực và chế độ đãi ngộ ở từng bậc là phù hợp với những người thuộc hai nhóm này.

Nhóm INFP, ENFP, INTP và nhóm ENTP: người thuộc các nhóm này có thiên hướng thích sự thay đổi, phá cách. Họ có động cơ mạnh mẽ khi thường xuyên được tổ chức giao những nhiệm vụ mới, thách thức để họ phát huy sự độc lập và sáng tạo. Con đường phát triển nghề nghiệp phù hợp những người này có dạng hình xoáy ốc hoặc hình lattice, đặt họ vào trong một sơ đồ với các khả năng và hướng phát triển không bị hạn chế.

Trong bối cảnh cạnh tranh về nhân lực như hiện nay, các tổ chức có quy mô lớn cần kết hợp vận dụng các con đường phát triển nghề nghiệp này cho các nhóm tính cách khác nhau để đem lại sự phát triển thông qua việc phát huy sở trường và động lực của cá nhân.

5. Tạm kết

MBTI có thể ví như một tấm gương để soi và nhận diện thiên hướng tính cách cá nhân. Với người lao động, MBTI giúp họ nhận ra món quà của tạo hóa và tự tin với những thiên hướng sở trường của mình. Với các nhà quản trị, MBTI cung cấp một cơ sở quan trọng – hiểu biết về con người và mối tương tác trong quan hệ giữa người với người để xây dựng tổ chức và những con đường phát triển nghề nghiệp phù hợp. Tổ chức và cơ chế phù hợp là điều kiện tạo ra sức mạnh tổng lực cho tổ chức.

6. Danh mục tài liệu tham khảo

http://www.myersbriggs.org

http://www.cpp.com

http://www.hrpersonality.com

Benko Weisberg (2007): Mass Career Customization, Harvard Business School Press

David Keirsey (1998): Please Understand Me II: Temperament Character Intelligence

Lapid – Bogda (2007): what type of leader are you? McGraw Hill

Nguyễn Công Phú (2009): Vài gợi ý ban đầu về “Nghiên cứu con người, đúng người đúng việc”

Robert Bolton & Dorothy Grover Bolton (1996): People Styles at Work, American Management Association

Rothwell Prescot Taylor (2008): Human Resource Transformation, Davies Black Publishing

[1] Nhóm chuyên gia thực hiện bao gồm: Nguyễn Thị Kim Anh, Nguyễn Phước Ngọc Anh, Cao Trọng Chính,  và Chu Quang Khởi